Płeć – najważniejsze co różni ludzi

Jest wiele typów płci. Pierwsza jest płeć genetyczna, czyli kariotyp każdego z nas. O tym, czy jesteśmy kobietą czy mężczyną, dziewczynką czy chłopcem, decyduje obecność chromosomu Y w kariotypie. Większość z nas ma 23 pary chromosomów, z czego jedna para to chromosomy płciowe – XX u kobiet i XY u mężczyzn. Następna w kolejności powstawania jest płeć gonadalna bo to od obecności chromosomu Y lub jego braku zależy, czy płód będzie miał męskie czy żeńskie gonady – jądra czy jajniki. Od tych z kolei, a konkretnie od ich produktów hormonalnych, zależy płeć genitalna, czyli to jakie narządy płciowe zostaną wykształcone w okresie płodowym w procesie organogenezy. Następna będzie płeć somatyczna, czyli to jak wygląda nasze ciało – męsko czy kobieco. Ten rodzaj płci w przeważającej mierze determinuje się w okresie dojrzewania. Wtedy widzimy najwięcej zmian. Nie byłoby opowieści o płci, bez tego skąd się bierze płeć psychiczna. Tutaj też potrzebne są hormony, tak aktywne w okresie płodowym.

Płeć psychiczna a ściślej tożsamość płciowa, podobnie jak wewnętrzne i zewnętrzne narządy płciowe, rozwija się w okresie prenatalnym. Dzieje się to pod wpływem oddziaływania androgenów płodowych które maskulinizują mózg. Sprawiają, że staje się on męski. Jeśli androgenów jest mało, mózg rozwija się w kierunku żeńskim. Najnowsze badania mówią, że kształtowanie tożsamości płciowej nie kończy się na etapie płodowym. Najprawdopodobniej do kształtowania tożsamości płciowej dochodzi jeszcze w pierwszych miesiącach po urodzeniu. Skąd to wiemy? Zbadano, że noworodki płci męskiej mają przez pewien krótki czas, około 2-3 m-cy, stosunkowo wysoki poziom testosteronu. Okres ten jest nawet nazywany u chłopców okresem minipuberty, ponieważ ze względu na wysoki poziom testosteronu przypomina okres dojrzewania. Co ciekawe, poziom testosteronu nowonarodzonych chłopców jest zbliżony do poziomu testosteronu w okresie dojrzewania. Wywnioskowano na tej podstawie, że skoro płeć biologiczna jest już ukształtowana, przecież dziecko rodzi się z określoną płcią biologiczną, ten wysoki testosteron u chłopców może być potrzebny do maskulinizacji ośrodkowego układu nerwowego. Potem poziom androgenów szybko spada, niemal do zera, następuje okres ciszy hormonalnej, aż do okresu dojrzewania.

O ile w procesie kształtowania płci gonadalnej zasadniczą rolę odgrywają jądra płodu, bez większego udziału jajników, o tyle w okresie dojrzewania jajniki są tak samo ważne jak jądra. Dziewczynkom, żeby stały się kobietami potrzebne są bowiem estrogeny, tak jak testosteron potrzebny jest chłopcom by stali się męscy. Żeńskie narządy płciowe powstają w okresie płodowym z udziałem hormonów matki - to estrogeny i HCG pochodzenia łożyskowego.

Płeć jest więc zdeterminowana biologicznie. Jej rozwój zależy od współdziałania czynników genetyczny i hormonalnych, ale też kulturowych. To poprzez wychowanie poznajemy role płciowe, ale i stereotypy płciowe. Uczymy się jak być kobietą, jak mężczyzną. Role płciowe jakie podejmujemy mogą być różne i mogą się zmieniać w trakcie życia.

No Comments Yet.

Leave a comment